Danton

Czołówka

Tytuł oryg.:
Danton
Rodzaj:
Film fabularny
Kraj produkcji:
Francja, Polska
Rok produkcji:
1982
Premiera:
1983/01/31
Reżyseria:
Andrzej Wajda
Scenariusz:
Jean-Claude Carriere
Scenografia:
Allan Starski
Montaż:
Halina Prugar-Ketling
Muzyka:
Jean Prodromides
Operator:
Igor Luther
Obsada:
Gérard Depardieu, Bogusław Linda, Marek Kondrat, Patrice Chéreau, Andrzej Seweryn, Marian Kociniak, Jerzy Trela, Erwin Nowiaszek, Czesław Wołłejko, Leonard Pietraszak, Wojciech Pszoniak, Tadeusz Huk, Anne Alvaro, Krzysztof Globisz
Czas trwania:
137 min.

Opis filmu

Film jest opowieścią o dramacie jednostki uwikłanej w proces historyczny, którego logiki nie potrafi zrozumieć. Wydarzenia rewolucji kierują się własnymi prawami, a walka o wolność prowadzi do terroru, zniewolenia i śmierci. Temu wspaniale zagranemu, nakręconemu z rozmachem filmowi zarzucano, że zakłamuje historię, lecz Wajdę interesowało przede wszystkim starcie dwóch indywidualności - Dantona i Robespierre'a, ścieranie się dwu różnych koncepcji, których byli rzecznikami, walka o wpływy, władzę i panowanie nad krajem.

Komentarz

"Danton" Andrzeja Wajdy to znakomita filmowa rozprawa o władzy, grze politycznej i moralności. Akcja filmu rozgrywa się w 1794 roku, w trzeciej fazie Wielkiej Rewolucji Francuskiej, którą zdominowała krwawa dyktatura jakobinów. W atmosferze szalejącego terroru, który wydawał się nie mieć końca, odbyło się starcie dwóch wybitnych, zupełnie odmiennych politycznych indywidualności. Maksymilian Robespierre (1758- 1794) to rygorystyczny moralista, chłodny, wyrachowany i nieprzejednany radykał, zwany "Wielkim Nieprzekupnym", dla którego terror stał się religią. Geoges-Jacques Danton (1759- 1794) to uwielbiany przez lud, żywiołowy, przekupny sybaryta, liberał, uzależniony od publicznego poklasku i pieniędzy, które zdobywał biorąc olbrzymie łapówki (twierdził wręcz, że rewolucja powinna przynosić korzyści tym, którzy ją robią). Starcie tych dwóch osobowości było nieuniknione. Reprezentowali bowiem potężne siły polityczne " z jednej strony rewolucyjnych integrystów poszukujących wciąż nowych wrogów, z drugiej natomiast burżuazję i bogate mieszczaństwo, pragnące ładu i spokoju społecznego, by korzystać z finansowych możliwości, jakie stworzyła republika. Reżyser nie zajmuje się jednak tłem rewolucji: głodem, wojną domową, zewnętrznymi zagrożeniami militarnymi. Koncentruje się natomiast na politycznej analizie mechanizmów władzy. Jej uniwersalność sprawiła, że część krytyków, szczególnie francuskich, odnalazła w filmie wiele odniesień do współczesnej historii Polski. Pokonany przez terror Danton okazuje się moralnym zwycięzcą. Wymowa filmu sugeruje potępienie rewolucji, która jest złem, ponieważ prowadzi do terroru. Część francuskiej krytyki, lewicowych intelektualistów i polityków uznała jednak film Andrzeja Wajdy za antyrewolucyjny pamflet i zarzuciła mu niezrozumienie Wielkiej Rewolucji Francuskiej, która wymagała bezwzględnych metod i wielu ofiar. Danton zachwyca znakomitą analizą psychologiczną bohaterów. Akcja rozwija się poprzez słowo, finezyjny dialog i mimo braku burzliwych scen z udziałem setek statystów, nie jest nużąca. Znakomite kreacje stworzyli Gérard Depardieu (Danton) i Wojciech Pszoniak (Robespierre). Interesującym zabiegiem było obsadzenie polskich aktorów w rolach stronników Robespierre` a, a francuskich w rolach zwolenników Dantona.

Głosy prasy

"W Sprawie Dantona Andrzeja Wajdę interesuje przede wszystkim dramat postaw, co zaakcentował przed siedmiu laty na scenie Teatru Powszechnego (...). Wszystkie sceny odnoszące się do wydarzeń, które towarzyszyły skazaniu Dantona, służą oddaniu klimatu tamtego czasu, nastroju ulicy". Małgorzata Dipont, Życie Warszawy 27/ 1983 "Przez długie okresy ekran pozostaje w niepodzielnym niemal władaniu rewelacyjnego Gérarda Depardieu, którego Danton przytłacza nie tylko całą plejadę świetnych odtwórców ról drugoplanowych (wśród których sporo Polaków), ale i samego Robespierre" a- w znakomitym przecież wcieleniu Wojciecha Pszoniaka". Tadeusz Szyma, Tygodnik Powszechny 9/ 1983 "Wyczyszczony ze wszystkich skomplikowań i uwarunkowań Rewolucji Francuskiej Danton Andrzeja Wajdy jest widowiskiem kostiumowo i plastycznie efektownym, jednolitym, pozbawionym bardziej dramaturgicznych powikłań". Janusz Skwara, Tygodnik Kulturalny 9/ 1983

Ciekawostki

--Stanisława Przybyszewska, córka pisarza Stanisława Przybyszewskiego, mieszkała w dwudziestoleciu międzywojennym w Gdańsku w skrajnej nędzy, w barakach przeznaczonych dla ubogich, które mieściły się przy ulicy Am Weissen Turm 1. Dramat Sprawa Dantona powstał w latach 1925- 29. Andrzej Wajda zrealizował aż siedem inscenizacji teatralnych dramatu Stanisławy Przybyszewskiej (m.in. w Warszawie w Teatrze Powszechnym w 1977 roku i w Gdańsku w 1981). Scenariusz filmu zmienił znacznie zamysł dramatu Stanisławy Przybyszewskiej. Autorka przedstawiła w nim nie lubianego przez siebie Dantona, jako przekupnego zdrajcę, awanturnika, prowadzącego hulaszczy tryb życia. Obraz ten był raczej bliski historycznej prawdzie. Danton, brał nie kryjąc się z tym, ogromne łapówki i otaczał się podejrzanymi współpracownikami. Konsultantami historycznymi Dantona byli profesorowie Jan Baszkiewicz i Stefan Meller, autorzy wielu książek i artykułów. Profesor Jan Baszkiewicz zarzucił jednak filmowi przedstawienie nieprawdziwego obrazu rewolucyjnej Francji. Twórcy filmu chcieli początkowo nakręcić wielki fresk historyczny. Pełen rozmachu projekt zakładał realizację scen z udziałem tysięcy statystów. Film miał być kręcony we Francji i w Polsce (ok. 7 tygodni). Ostatecznie jednak, ze względu na wprowadzenie stanu wojennego w Polsce i brak pieniędzy, zdecydowano się na wersję bardziej oszczędną i kameralną. Dantona zrealizowano w 11 tygodni we Francji za sumę 24 milionów franków. Film był kręcony we wnętrzach Luwru, w Wersalu i ogrodach Tuileries. Niemal wszystkie rekwizyt były autentyczne. W roli Davida wystąpił znany plastyk Franciszek Starowieyski. Francuska premiera filmu odbyła się 7. 01. 1983 roku. Danton wzbudził we Francji ogromne kontrowersje. Na specjalnym pokazie obejrzał go także prezydent Republiki François Mitterand, który wyszedł z projekcji w czasie wyświetlania napisów końcowych. W prasie dyskutowano o historycznych przekłamaniach zaś rządzący socjaliści poczuli się urażeni, krzywdzącym ich zdaniem, przedstawieniem jakobinów. Krytyka francuska usiłowała doszukiwać się w postaci Dantona podobieństw do osoby Lecha Wałęsy. Andrzej Wajda uhonorowany został francuską nagrodą im. Louisa Delluca, którą po raz pierwszy przyznano zagranicznemu reżyserowi. Władze PRL próbowały umniejszać znaczenie Dantona. Jury FPFF w Gdyni nie dopuściło go do konkursu, gdyż uznało go za film francuski.---

Stanisława Przybyszewska, córka pisarza Stanisława Przybyszewskiego, mieszkała w dwudziestoleciu międzywojennym w Gdańsku w skrajnej nędzy, w barakach przeznaczonych dla ubogich, które mieściły się przy ulicy Am Weissen Turm 1. Dramat Sprawa Dantona powstał w latach 1925- 29. Andrzej Wajda zrealizował aż siedem inscenizacji teatralnych dramatu Stanisławy Przybyszewskiej (m.in. w Warszawie w Teatrze Powszechnym w 1977 roku i w Gdańsku w 1981). Scenariusz filmu zmienił znacznie zamysł dramatu Stanisławy Przybyszewskiej. Autorka przedstawiła w nim nie lubianego przez siebie Dantona, jako przekupnego zdrajcę, awanturnika, prowadzącego hulaszczy tryb życia. Obraz ten był raczej bliski historycznej prawdzie. Danton, brał nie kryjąc się z tym, ogromne łapówki i otaczał się podejrzanymi współpracownikami. Konsultantami historycznymi Dantona byli profesorowie Jan Baszkiewicz i Stefan Meller, autorzy wielu książek i artykułów. Profesor Jan Baszkiewicz zarzucił jednak filmowi przedstawienie nieprawdziwego obrazu rewolucyjnej Francji. Twórcy filmu chcieli początkowo nakręcić wielki fresk historyczny. Pełen rozmachu projekt zakładał realizację scen z udziałem tysięcy statystów. Film miał być kręcony we Francji i w Polsce (ok. 7 tygodni). Ostatecznie jednak, ze względu na wprowadzenie stanu wojennego w Polsce i brak pieniędzy, zdecydowano się na wersję bardziej oszczędną i kameralną. Dantona zrealizowano w 11 tygodni we Francji za sumę 24 milionów franków. Film był kręcony we wnętrzach Luwru, w Wersalu i ogrodach Tuileries. Niemal wszystkie rekwizyt były autentyczne. W roli Davida wystąpił znany plastyk Franciszek Starowieyski. Francuska premiera filmu odbyła się 7. 01. 1983 roku. Danton wzbudził we Francji ogromne kontrowersje. Na specjalnym pokazie obejrzał go także prezydent Republiki François Mitterand, który wyszedł z projekcji w czasie wyświetlania napisów końcowych. W prasie dyskutowano o historycznych przekłamaniach zaś rządzący socjaliści poczuli się urażeni, krzywdzącym ich zdaniem, przedstawieniem jakobinów. Krytyka francuska usiłowała doszukiwać się w postaci Dantona podobieństw do osoby Lecha Wałęsy. Andrzej Wajda uhonorowany został francuską nagrodą im. Louisa Delluca, którą po raz pierwszy przyznano zagranicznemu reżyserowi. Władze PRL próbowały umniejszać znaczenie Dantona. Jury FPFF w Gdyni nie dopuściło go do konkursu, gdyż uznało go za film francuski.

Treść

Paryż, wiosna 1974 roku, IV rok rewolucji francuskiej. Władzę sprawują jakobini. Do miasta powraca Danton, ulubieniec ludu, jeden z bohaterów i ojców republiki. Niechętne jakobinom pismo "Stary Coldelier", którego redaktorem naczelnym jest Desmoulins, przyjaciel i współpracownik Dantona, zostaje zamknięte. Komitet Ocalenia Publicznego zamierza aresztować Dantona i oskarżyć go o zdradę. Przewodniczący Robespierre, fanatyczny zwolennik rewolucyjnego terroru, decyduje się jednak na osobistą rozmowę z politycznym przeciwnikiem, by nakłonić go do współpracy. Danton, przeciwnik szalejącego we Francji terroru, odmawia. Stronnictwa polityczne usiłują obalić w Konwencie dyktaturę jakobinów i doprowadzić do aresztowania Herona, znienawidzonego szefa policji. Robespierre bezskutecznie nakłania Desmoulins` a do porzucenia Dantona i złożenia samokrytyki. Robespierre nakazuje aresztowanie Dantona i jego zwolenników. Danton zostaje ostrzeżony, jednak nie decyduje się na ucieczkę z Paryża. Trafia do aresztu. Przerażeni członkowie Konwentu wycofują się ze swych ataków na jakobinów i opowiadają się po stronie Robespierre` a. Mimo błyskotliwej i rozpaczliwej obrony, Danton zostaje osądzony, skazany na śmierć i zgilotynowany.

Oceń film




Galeria


Plakat